ZWEDEN

 

Zweden

Het Koninkrijk Zweden heeft als grenzen Noorwegen in het westen en noorden, Finland in het noordoosten, de Botnische Golf in het oosten, de Oostzee in het zuidoosten en het zuiden en het Skagerrak en het Kattegat in het zuidwesten. De eilanden Öland en Gotland, die in de Oostzee liggen, behoren ook tot Zweden. Stockholm is de hoofdstad en de grootste stad. Göteborg is de tweede grootste stad.

Een Belgische identiteitskaart volstaat om naar Zweden te reizen. Zweden behoort tot de Europese Unie en Schengen-zone.

Oppervlakte: 450.000 km²
Tijdzone: GMT+1
Munteenheid: Zweedse Kroon (SEK)
Taal: Zweeds
Inwoners: 9.900.000
Bevolkingsdichtheid: 20 inwoners per km²

 

Geografie

 

Het koninkrijk Zweden is het grootste land van het Scandinavisch schiereiland en is ongeveer 15 keer zo groot als België. In het westen en noorden grenst Zweden aan Noorwegen. In het noordoosten grenst Zweden aan Finland. In het zuidwesten heeft Zweden een kustlijn van meer dan 14.000 km langs de Botnische Golf, de Oostzee, de Sont, het Kattegat en het Skagerrak. Tot Zweden horen verder de grotere eilanden Gotland en Öland. Zweden is een zeer langgerekt land. Het noordelijkste punt is Frederiksröset dat boven de poolcirkel ligt, het meest zuidelijke punt is Smygehuk tegenover de Duitse Oostzeekust. De oppervlakte aan woeste grond in Zweden is 31% met inbegrip van de meer dan 96.000 meren. 58% van de bodem is bedekt met bossen en de cultuurgrond beslaat 11%. De langste rivier is de Klarälv-Götaälv, 720 km lang. De hoogste berg van Zweden, de Kebnekaise, ligt in Norrland en is ruim 2.100 meter hoog.

De uiteindelijke vormgeving van het landschap van Zweden kwam tot stand door de ijstijden. De landijsbedekking had een dikte van 2.000 tot 4.000 m en bedekte het hele land. Door het schuivende ijs werd de bodem gepolijst, het land werd afgevlakt, enkele hardere knobbels werden afgeslepen tot zogenaamde bultrotsen. Daarnaast vond afzetting van morenemateriaal plaats. Onder het ijs werden kilometers lange en soms 100 m hoge, uit zand en grind bestaande heuvelruggen gevormd. Na het wegvallen van de grote druk van het landijs volgde een langzame opheffing van het land. Hierdoor werden oude kustlijnen sterk opgetild. Ook nu nog vindt er opheffing plaats, welke in het noorden 100 cm per eeuw bedraagt en bij Stockholm 45 cm, terwijl aan de zuidkust geen opheffing meer meetbaar is. De Zweedse kust bestaat daardoor uit duizenden kleine eilandjes en rotspunten, die net boven water uitsteken. Deze scheren zijn aan de westkust vrijwel geheel kaal, maar langs de oostkust meestal bebost.

Zweden wordt in drie grote landschappen verdeeld: Norrland in het noorden, Svealand in het midden en Götaland in het zuiden. Norrland is bergachtig met eindeloze wouden en vele rivieren en meren. Het beslaat bijna tweederde van de totale oppervlakte van Zweden. Svealand in het midden van Zweden heeft een wat opener en vriendelijker landschap. Aan de oostkust ligt achter een scherengordel de hoofdstad Stockholm. Rondom Stockholm is het begroeid met dichte wouden. Verder landinwaarts liggen open vlakten waar de Zweden zich al duizenden jaren op de akkerbouw toeleggen. De vruchtbare akkers worden echter ook weer afgewisseld door dichte bossen en moerassige hoogvlakten. Götaland in het zuiden heeft een zeer gevarieerd landschap met o.a in de zuidelijkste provincie Skåne bloeiende landbouwgebieden en beukenbossen. Verder vindt men er uitgestrekte wouden op stenige grond, nauwelijks geschikt voor landbouw. De westkust is vlak met soms lange zandstranden. Verder een scherenkust met veel eilandjes en inhammen. Hier liggen ook de grote meren Vänern en Vättern. Dit laatste is het op twee na grootste meer van Europa.

 

 

Regio's

Zuid-Zweden

In Zuid-Zweden woont circa 80% van de bevolking van het land. Dit deel heeft niet het ruige landschap van het noorden, maar het maakt dit goed met geaccidenteerd terrein, eindeloze bossen en een meer gematigd klimaat. Skåne is een gevarieerde regio met voor elk wat wils. Van grote steden tot pittoreske badplaatsjes, weidse uitzichten en diepe bossen, veel stranden en historische bezienswaardigheden. Småland bevat het beroemde Glasriket en staat vooral bekend om zijn designindustrie. En vergeet ook Astrid Lindgrens Wereld niet, dat mag geen kind (en geen ouder) missen. Zuid-Zweden heeft je kortom van alles te bieden. De prachtige eilanden Öland en Gotland, volop historie in Östra Götaland, pret- en dierenparken en de geweldige scherenkusten.

Centraal-Zweden

Centraal-Zweden vormt het hart van het land en is landschappelijk gezien buitengewoon fraai. De parel van deze regio is Stockholm, de adembenemend mooie hoofdstad van het land die een centrale positie inneemt in het culturele en politieke leven van Zweden. Naar het noorden reizend kom je in Zwedens meest typische regio Dalarna met de kenmerkende rode huisjes en de Grote Kopermijn in Falun, een werelderfgoed van de UNESCO. Dankzij de hier gevonden en gedolven rijkdom kon Zweden zich zo'n drie eeuwen geleden tot een grote mogendheid in Europa ontwikkelen. Uit Falun komt het beroemde, helder gekleurde model van de Dalarnapaardjes en het was de thuisstad van de beroemde Zweedse schilder Carl Larsson, wiens huis te bezichtigen is voor het publiek. Voor actieve vakanties moet je tenslotte in Värmland zijn, een waar eldorado voor de natuurliefhebber. Hier kan je schitterende (meerdaagse) kano- of houtvlottentochten ondernemen op de Klarälven of in het Nationaal Park Glaskogen.

Zweeds-Lapland

Zweeds Lapland is een uitgestrekt gebied met hoog oprijzende alpiene toppen en eindeloze vergezichten met dennenbossen, poolvlakten, weiden en gletsjers. De oostelijke rand wordt gevormd door een golvende kustlijn, die bezaaid is met eilanden en scheren. In het westen en noorden bevindt zich de laatste wildernis van Europa. Liefhebbers van het buitenleven zullen beslist de legendarische nationale parken van Noord-Zweden waarderen. Abisko en Sarek zijn daarvan twee voortreffelijke voorbeelden. Noord-Zweden vormt ook het voorouderlijk huis van de Samen, de oorspronkelijke bewoners van deze regio. Hun unieke tradities en cultuur floreren gelukkig goed tegenwoordig. Beren, elanden, veelvraten, steenarenden en de zeldzame poolvossen hebben hun domicilie in het noorden van Zweden. En alsof deze natuurlijke rijkdommen nog niet genoeg zijn, is dit het land van de middernachtzon en het ontstellend fraaie noorderlicht.

 

Klimaat

 

Zweden heeft net als buurland Noorwegen te maken met de invloed van de Warme Golfstroom. Zo ligt de gemiddelde jaartemperatuur aanzienlijk hoger in streken zoals Noord-Rusland, Alaska en Groenland die op dezelfde breedte liggen. Midden-Zweden heeft een landklimaat met warme droge zomers en koude winters. Oorzaak is de bergketen in Noorwegen waar de wolkenvelden snel stijgen en het dus vaker regent. Gevolg is dat het achter die bergketen veel droger en zonniger is. In het noorden (Lapland) en de oostelijke gebieden langs de Botnische Golf kan het erg koud worden. De Botnische Golf kan zelfs helemaal dichtvriezen. In de noordelijke berggebieden ligt gemiddeld zo'n twee meter sneeuw die wel tot zeven maanden kan blijven liggen. In Stockholm blijft de sneeuw ongeveer drie maanden liggen. Het zuiden heeft een uitgesproken zeeklimaat als gevolg van de Warme Golfstroom en er valt dan ook wat meer regen dan in de rest van Zweden. Als er sneeuw valt, blijft die niet vaak liggen. Ook de havens blijven ijsvrij. Het zuiden heeft vier tot vijf zomermaanden, het midden drie tot vier en het noorden één tot drie. Van noord naar zuid zijn er met name in de winter grote verschillen in de gemiddelde temperatuur. In januari b.v. is de gemiddelde temperatuur in Lapland -14 en kan deze dalen tot meer dan -35. Aan de zuidkust is het dan gemiddeld -1. De neerslag is ongelijk verdeeld over het land. De westkust tussen Malmö en de Noorse grens krijgt de meeste regen, ± 700 mm per jaar. Het oosten van Zweden heeft maar 300-400 mm per jaar.

 

 

FAUNA & FLORA

Zweden is voor ongeveer de helft bedekt met bossen, voornamelijk dennen, sparren en lariksen. In het zuiden overheerst de beuk. De eik komt nog tot Midden-Zweden voor. Verder noordelijk nog de berk en in de noordelijkste streken de dwergberk. De boomgrens daalt van 900 à 1000 m boven zeeniveau in Dalarna tot circa 500 m boven zeeniveau aan de grens tussen Zweeds en Noors Lapland. In de zomer is praktisch het hele land bedekt met bloemen, vooral klaprozen, korenbloemen, margrieten en allerlei soorten veldbloemen. In Zweden komen ongeveer 2.000 plantensoorten voor. Op veel plaatsen is het smullen geblazen. Bosbessen en frambozen komen veel in het wild voor. Op de eilanden Öland en Gotland treft men bijzondere vegetatie aan. Dit komt door de kalksteengrond die de zonnewarmte goed vasthoudt. Zo groeien op beschutte plaatsen perzik, moerbij en walnoot. Ook zo'n dertig soorten orchideeën zijn zeer bijzonder.

In moerassige, bosrijke gebieden komt de eland in grote getale voor. In Lapland zwerven grote kudden rendieren die toebehoren aan Lappenfamilies. Zeldzame dieren zijn de bruine beer, de wolf, de lynx en de veelvraat. In Midden- en Zuid-Zweden leeft vrij veel klein wild als marters, wezels en vossen. In het noorden leven sneeuwhazen, poolvossen en lemmingen. Zweden kent meer dan 300 vogelsoorten. Aan de zeekust leven allerlei soorten meeuwen, eenden en sterns. Bij de meren leven kiekendieven, futen en talingen. In de bossen komen auerhoen, korhoen, spechten en uilen voor. Veel voorkomende roofvogels zijn arenden, valken, uilen, buizerds en sperwers. In de naaldwouden leven spechten, goudvinken, raven en bonte kraaien. Zweden is zeer belangrijk als broedgebied van talrijke vogelsoorten van het noorden. Hiervan is de Europese kraanvogel ongetwijfeld de meest opvallende. Zweedse rivieren en meren zitten barstensvol met vis. In de noordelijke wateren veel baars, snoek, zalm en forel. Langs de kusten tonijn, haring, makreel, kabeljauw en strömming (Oostzeeharing).

Een groot aantal nationale parken en reservaten liggen verspreid over het land. Het bekendste is het in Lapland gelegen Abisko Nationale Park.

 

Gastronomie

 

Chef-koks uit Zweden hebben internationale prijzen in de wacht gesleept terwijl Zweedse restaurants met Michelinster over de hele wereld uitstekende publiciteit krijgen. Uiteraard zou de recente reputatie van Zweden als eetland niet mogelijk geweest zijn zonder de invloed van de internationale keuken. Baanbrekend is echter het gebruik door Zweedse koks van geïmporteerde én plaatselijke producten. Daarnaast is lunchen of dineren met Iraanse kebab of sushi tegenwoordig net zo gemakkelijk als met gehaktballetjes of gevulde koolbladrolletjes. Toch blijven de Zweedse klassiekers van oudsher geliefd. Fabuleuze, traditionele Zweedse ingrediënten zoals de rode kaviaar uit Kalix, diverse plaatselijke kaassoorten en zeekreeft mag je zeker niet missen.